- Dùng thẻ IC (Suica, PASMO, ICOCA…) để chạm qua cổng soát vé – không phải tính giá vé, dùng được cho tàu, xe buýt và cửa hàng tiện lợi.
- Tra tuyến bằng Google Maps hoặc ứng dụng chuyển tuyến của Nhật; để ý loại tàu (各駅停車, 快速, 急行, 特急) vì tàu nhanh không dừng mọi ga.
- Đi làm hằng ngày thì làm vé tháng (定期券); nhiều công ty trả phụ cấp đi lại (通勤手当) theo nội quy.
- Trên tàu: không nghe điện thoại, để máy im lặng, nhường ghế ưu tiên, xếp hàng và để người xuống trước.
01Hệ thống tàu ở Nhật gồm những gì?
Ở các thành phố lớn như Tokyo, Osaka hay Nagoya, tàu điện là phương tiện chính để đi làm. Bạn sẽ gặp bốn nhóm chính:
| Nhóm | Tiếng Nhật | Ví dụ |
|---|---|---|
| Tàu JR (công ty đường sắt Nhật Bản) | JR線 | JR Yamanote (Tokyo), JR Osaka Loop |
| Tàu tư nhân | 私鉄 (shitetsu) | Tokyu, Odakyu, Hankyu, Meitetsu |
| Tàu điện ngầm | 地下鉄 (chikatetsu) | Tokyo Metro, Toei, Osaka Metro |
| Tàu cao tốc | 新幹線 (shinkansen) | Tokaido, Tohoku, Sanyo Shinkansen |
Mỗi công ty có cổng soát vé và giá vé riêng. Khi đổi từ tuyến của công ty này sang công ty khác, bạn có thể phải qua thêm một cổng – thẻ IC sẽ tự tính tiền giúp bạn.
02Phân biệt các loại tàu để không đi quá ga
Đây là lỗi người mới sang hay gặp nhất: lên nhầm tàu nhanh, tàu chạy thẳng qua ga mình cần xuống. Hãy xem tên loại tàu trên bảng điện tử và bên hông toa:
| Loại tàu | Đọc | Dừng ở đâu | Phí thêm? |
|---|---|---|---|
| 各駅停車 / 普通 | kakueki teisha / futsuu | Dừng mọi ga | Không |
| 快速 | kaisoku | Bỏ qua một số ga | Thường không |
| 急行 / 準急 | kyuukou / junkyuu | Chỉ dừng ga lớn | Thường không (tàu tư nhân) |
| 特急 | tokkyuu | Rất ít ga | Thường phải mua thêm vé tốc hành (特急券) |
| 新幹線 | shinkansen | Liên tỉnh | Vé cước + vé Shinkansen |
03Thẻ IC: cách đi tàu tiện nhất
Thẻ IC là thẻ trả trước, chạm vào đầu đọc ở cổng soát vé khi vào và khi ra, hệ thống tự trừ đúng giá vé. Mỗi vùng có thẻ riêng nhưng phần lớn dùng chung được trên toàn quốc:
- Suica (JR East – Tokyo, miền Đông), PASMO (tàu tư nhân, tàu ngầm Tokyo)
- ICOCA (JR West – Osaka, Kyoto), TOICA (JR Central – Nagoya), manaca, Kitaca (Hokkaido), SUGOCA, nimoca (Kyushu)…
Mua và nạp tiền thẻ IC
- Tại máy bán vé (券売機) hoặc máy chuyên bán thẻ IC ở ga, chọn tiếng Anh nếu cần.
- Nên chọn thẻ có ghi tên (記名式): nếu mất có thể báo khóa và làm lại kèm số dư (cần giấy tờ tùy thân, có phí).
- Nạp tiền: chọn チャージ (charge), đưa thẻ vào máy, chọn số tiền, cho tiền mặt vào.
- Dùng điện thoại: Mobile Suica, Mobile PASMO, ICOCA trên iPhone/Android (máy có NFC/Osaifu-Keitai) – nạp bằng thẻ ngân hàng ngay trên app.
04Cách mua vé giấy tại máy
- Tra giá vé trên bảng giá cước (運賃表) phía trên máy bán vé, hoặc trên ứng dụng.
- Chọn số tiền tương ứng trên màn hình máy (hoặc chọn ga đến nếu máy có chức năng này), cho tiền vào và lấy vé.
- Đưa vé vào khe ở cổng soát vé, nhớ lấy lại vé – bạn cần nó để ra khỏi ga.
- Nếu đi quá ga đã mua, dùng máy thanh toán bù (乗り越し精算機) trước cổng ra, hoặc báo nhân viên ở cổng.
05Đi tàu từng bước: từ lúc tra đường đến khi ra ga
- Tra tuyến: Google Maps, NAVITIME, Jorudan (乗換案内) hoặc Yahoo!乗換案内. Ghi nhớ: tên tuyến, hướng đi (ga cuối), loại tàu, số sân ga (○番線), số lần chuyển.
- Vào cổng soát vé (改札): chạm thẻ IC vào đầu đọc, chờ tiếng “bíp” và cửa mở.
- Tìm sân ga: đi theo bảng chỉ dẫn có màu và ký hiệu của tuyến; kiểm tra hướng tàu (ví dụ “新宿方面” – hướng Shinjuku).
- Xếp hàng: đứng theo vạch kẻ trên sàn sân ga, để người trong tàu xuống hết rồi mới lên.
- Chuyển tuyến (乗り換え): đi theo biển màu vàng “のりかえ”. Đổi giữa hai công ty khác nhau có thể có cổng soát vé riêng ở giữa.
- Ra ga: chạm thẻ ở cổng ra, chọn đúng cửa ra (出口) – ga lớn có hàng chục cửa ra, ghi bằng số và chữ (A1, 東口, 西口…). Google Maps thường gợi ý cửa ra gần điểm đến nhất.
06Vé tháng đi làm (定期券) và phụ cấp đi lại
Nếu đi cùng một tuyến từ nhà tới công ty mỗi ngày, vé tháng rẻ hơn nhiều so với trả từng lượt, và trong phạm vi tuyến đã đăng ký bạn được lên xuống ở bất kỳ ga nào.
- Kỳ hạn: 1, 3 hoặc 6 tháng; mua tại quầy, máy bán vé hoặc trên app Mobile Suica/PASMO. Có thể nạp vé tháng vào chính thẻ IC của bạn.
- Phụ cấp đi lại (通勤手当): nhiều doanh nghiệp Nhật chi trả tiền tàu đi làm theo nội quy công ty (không phải nơi nào cũng có, mức trả do công ty quy định). Thường công ty sẽ yêu cầu bạn khai tuyến hợp lý, rẻ hoặc ngắn nhất.
- Không khai gian tuyến để nhận thêm tiền: người Nhật coi đây là vi phạm nghiêm trọng, có thể bị yêu cầu hoàn trả và kỷ luật.
- Phụ cấp đi lại bằng phương tiện công cộng được miễn thuế thu nhập trong giới hạn luật định – xem thêm thuế và bảo hiểm khi làm việc tại Nhật.
Tiền tàu cũng là một khoản lớn trong ngân sách hằng tháng nếu công ty không hỗ trợ – tham khảo chi phí sinh hoạt ở Nhật và nên làm việc ở tỉnh nào khi so sánh đơn tuyển.
07Tàu trễ thì sao? Giấy chứng nhận trễ tàu
Tàu Nhật nổi tiếng đúng giờ, nhưng giờ cao điểm vẫn có lúc trễ do sự cố. Khi đó, ga sẽ phát giấy chứng nhận trễ tàu (遅延証明書) ở cổng ra hoặc trên website của công ty đường sắt. Hãy lấy giấy này và báo ngay cho cấp trên (gọi điện hoặc nhắn tin theo quy định công ty) trước giờ làm – đây chính là tinh thần Ho-Ren-So trong văn hóa làm việc của người Nhật.
- Giờ cao điểm sáng khoảng 7:30–9:00, tàu rất đông: nên đi sớm 10–15 phút.
- Chuyến cuối (終電) thường vào khoảng 0 giờ đêm, tùy tuyến – hãy kiểm tra trước nếu đi ăn uống cùng đồng nghiệp.
08Quy tắc ứng xử trên tàu người Nhật rất coi trọng
| Nên | Không nên |
|---|---|
| Để điện thoại chế độ im lặng (マナーモード) | Nghe gọi điện thoại, nói chuyện to |
| Đeo balo phía trước hoặc để lên giá khi tàu đông | Ngồi ở ghế ưu tiên (優先席) khi có người già, phụ nữ mang thai, người khuyết tật |
| Xếp hàng theo vạch, để người xuống trước | Chen lên tàu, đứng chắn cửa |
| Dùng tai nghe vừa phải, không để âm thanh lọt ra | Ăn uống trên tàu thường (trên Shinkansen thì được) |
| Nam giới chú ý toa dành riêng cho phụ nữ (女性専用車) giờ cao điểm sáng ở nhiều tuyến | Gác chân, ngồi chiếm nhiều chỗ |
Trên thang cuốn, người Tokyo quen đứng bên trái, người Osaka đứng bên phải; tuy vậy, nhiều ga hiện khuyến khích đứng yên cả hai bên, không đi bộ trên thang cuốn vì an toàn.
09Đi xa bằng Shinkansen
- Ghế chỉ định (指定席) có số ghế cố định; ghế tự do (自由席) rẻ hơn, ngồi chỗ trống – mùa lễ (Tết dương lịch, Golden Week, Obon) nên đặt chỉ định trước.
- Mua vé tại quầy みどりの窓口, máy bán vé, hoặc ứng dụng như smartEX, えきねっと.
- JR Pass chỉ dành cho khách du lịch ngắn hạn – người sang Nhật bằng visa lao động, visa kỹ sư không mua được.
10Gặp sự cố khi đi tàu
- Quên đồ trên tàu: báo ngay nhân viên ga (駅員), nói rõ tuyến, hướng, giờ và toa. Đồ thất lạc ở Nhật thường được trả lại.
- Cổng báo lỗi, không mở: có thể do thẻ thiếu tiền hoặc chưa chạm khi vào – đến quầy nhân viên cạnh cổng.
- Lên nhầm hướng: xuống ga kế tiếp, đổi sang sân ga ngược lại – thường không mất thêm phí khi chưa ra khỏi cổng.
11Từ vựng tiếng Nhật cần biết ở ga tàu
| Tiếng Nhật | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| 駅 | eki | Ga |
| 改札 / 改札口 | kaisatsu | Cổng soát vé |
| ○番線 | …bansen | Sân ga số… |
| 乗り換え | norikae | Chuyển tuyến |
| 出口 / 入口 | deguchi / iriguchi | Cửa ra / cửa vào |
| 終電 / 始発 | shuuden / shihatsu | Chuyến cuối / chuyến đầu |
| 遅延 | chien | Trễ tàu |
| 運転見合わせ | unten miawase | Tạm dừng chạy tàu |
| すみません、○○駅はどう行けばいいですか？ | Sumimasen, ○○ eki wa dou ikeba ii desu ka? | Xin lỗi, đến ga ○○ đi thế nào ạ? |
Muốn tự tin hỏi đường, nghe thông báo trên tàu và giao tiếp nơi làm việc, bạn có thể tham khảo khóa tiếng Nhật giao tiếp online của HKT (499.000đ/khóa).
HKT giúp gì cho bạn?
- Tư vấn chọn diện phù hợp với bằng cấp, kinh nghiệm và trình độ tiếng Nhật của bạn.
- Luyện phỏng vấn tiếng Nhật online: tự giới thiệu, câu hỏi chuyên môn, phỏng vấn giả định.
- Bồi dưỡng tác phong doanh nghiệp Nhật: đúng giờ, Ho-Ren-So, 5S, làm việc nhóm.
- Giới thiệu bạn tới đối tác có giấy phép hoặc doanh nghiệp Nhật đang tuyển.
HKT không trực tiếp tuyển dụng hay đưa người lao động đi. Xem chương trình luyện phỏng vấn →
Xem thêm: chuyển nhà thì phải đổi tuyến tàu và báo địa chỉ mới trong 14 ngày – đọc thủ tục đổi địa chỉ khi chuyển nhà ở Nhật.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng Suica hay PASMO?
Ở vùng Tokyo, Suica và PASMO dùng thay thế cho nhau gần như hoàn toàn. Chọn loại nào bán ở ga gần nhà bạn, hoặc dùng bản trên điện thoại cho tiện nạp tiền.
Thẻ IC mua ở Tokyo có dùng được ở Osaka không?
Phần lớn được: các thẻ IC lớn dùng chung trên toàn quốc. Chỉ cần lưu ý không đi một chặng nối liền hai vùng thẻ IC khác nhau và một số tuyến địa phương chưa nhận thẻ.
Công ty Nhật có trả tiền tàu đi làm không?
Nhiều công ty có phụ cấp đi lại theo nội quy, nhưng đây không phải nghĩa vụ bắt buộc với mọi doanh nghiệp. Hãy hỏi rõ khi đọc đơn tuyển và khi ký hợp đồng.
Đi trễ vì tàu trễ có bị trừ lương không?
Tùy nội quy công ty. Thông thường nếu bạn báo trước cho cấp trên và nộp giấy chứng nhận trễ tàu (遅延証明書) thì sẽ được xem xét. Quan trọng nhất là báo ngay, không im lặng.
Người mới sang không biết tiếng Nhật có tự đi tàu được không?
Được. Phần lớn ga ở thành phố lớn có biển chỉ dẫn tiếng Anh và máy bán vé có tiếng Anh. Học trước vài từ vựng cơ bản sẽ giúp bạn tự tin hơn nhiều.
Nhận tư vấn chuẩn bị sang Nhật
Cho HKT biết bạn chuẩn bị sang Nhật diện nào và trình độ tiếng Nhật hiện tại – chúng tôi tư vấn cách chuẩn bị tiếng Nhật và tác phong làm việc trước khi sang.
Cập nhật 22/10/2026. Thông tin mang tính tham khảo, có thể thay đổi theo doanh nghiệp và quy định của Nhật Bản, Việt Nam. HKT cung cấp dịch vụ tư vấn, luyện phỏng vấn và bồi dưỡng tiếng Nhật; việc tuyển chọn, ký hợp đồng và đưa người lao động đi do doanh nghiệp có giấy phép thực hiện; COE và visa do cơ quan có thẩm quyền Nhật Bản cấp.
